Kada se govori o savremenim paradoksima evropske politike, ime Alice Weidel nezaobilazno dolazi na prvo mesto. Kao otvoreno gej političarka koja živi sa svojom partnerkom iz Šri Lanke i njihovim sinovima u Švajcarskoj, a istovremeno vodi nemačku krajnje desničarsku, antiimigrantsku stranku Alternativa za Nemačku (AfD), Weidel je istovremeno fascinantna i kontroverzna figura.
Rođena 6. februara 1979. u zapadnonemačkom Güterslohu, odrasla je u konzervativnoj sredini Harsewinkela. Studirala je ekonomiju na Univerzitetu u Bayreuthu uz podršku Fondacije Konrad Adenauer. Profesionalni put je odveo u svet finansija: radila je za Goldman Sachs i Bank of China, provela šest godina u Kini i stekla doktorat iz ekonomije. Sve to joj je dalo auru kosmopolite – što se naizgled sukobljava s politikama koje danas zastupa.
Weidel se AfD-u pridružila 2013, godine njegovog osnivanja. Dok su brojni rani članovi napustili stranku kako je postajala sve otvorenije antimigrantska i ekstremistička, ona je ostala – i napredovala. Na izborima 2017. godine postala je kopredsedavajuća poslaničke grupe AfD-a u Bundestagu, a danas je jedno od najprepoznatljivijih lica stranke.
Pod njenim vođstvom, AfD je ostvario rekorde. Na izborima 2025. godine stranka je osvojila 20,8% glasova, postavši druga politička sila u zemlji. Nedavna istraživanja pokazuju da je AfD izjednačen sa demohrišćanima (CDU/CSU), sa čak 27% podrške birača. Ono što je do juče bilo nezamislivo – stranka koju mnogi smatraju ekstremističkom postala je „normalizovana“ za značajan deo nemačkog biračkog tela.
Lice koje normalizuje ekstremizam?
Mediji kao što je Der Spiegel ističu da je upravo Alice Weidel svojim uglađenim javnim nastupima – uz karakteristični biserni lančić i konzervativna odela – doprinela ovoj „normalizaciji“. Ona je postala prva predstavnica AfD-a koja je učestvovala u velikim televizijskim debatama, rame uz rame s kancelarom Olafom Scholzom i liderima CDU-a. Njeno liderstvo, kažu analitičari, učinilo je da AfD za mnoge izgubi „horor efekat“ koji ga je pratio.
Ipak, iza tog „prihvatljivog“ lica kriju se radikalne politike. Weidel bez ustručavanja zagovara zatvaranje nemačkih granica i „velike repatrijacije“, eufemizam za masovno proterivanje migranata. Na poslednjem kongresu AfD-a jasno je poručila: „Ako to mora da se nazove remigracijom, neka se tako zove.“
Musk, Trump, Orban i desničarska internacionala
Weidel nije izolovana figura samo u nemačkom kontekstu. Njena kampanja za normalizaciju AfD-a dobila je podršku ključnih aktera globalne desnice. U januaru 2025. godine, učestvovala je u strimingu uživo sa Ilonom Maskom, vlasnikom platforme X (bivšeg Twittera), koji je otvoreno podržao AfD kao „jedinu stranku koja može spasiti Nemačku“.
Tokom njihovog razgovora, kritikovali su „woke“ kulturu, raspravljali o Marsu, a Weidel je šokirala publiku tvrdnjom da je „Hitler bio komunista“ – izjava koja je izazvala buru osuda.
Pored Maska, podršku su joj pružili i američki potpredsednik JD Vance i mađarski premijer Viktor Orban, koji je Weidel nazvao „budućnošću Nemačke“. Sastanci sa ovim liderima dodatno su ojačali njenu poziciju unutar same stranke. Politički analitičari, poput Wolfganga Schroedera sa Univerziteta u Kasselu, nazivaju je „nekrunisanom kraljicom AfD-a“.
Privatni život – štit ili slabost?
Alice Weidel živi u otvorenoj istopolnoj zajednici, ali je njeno mesto u LGBT zajednici kontroverzno. Dok nikada nije krila svoju vezu, odbija da bude deo šire borbe za prava LGBT osoba.
Distancira se od „queer pokreta“ i brani svoj privatni život od onih koje naziva „aktivistima bez dodira sa stvarnošću“.
Njena pozicija koristi AfD-u kao štit: kada ih optuže za homofobiju, Weidel je dokaz da „ne mogu biti homofobi“ – iako mnogi članovi i političke pozicije stranke govore suprotno. Kako piše Der
Spiegel, ona je „savršeni figov list“ stranke koja želi da istovremeno zadrži ekstremne birače i privuče one koji bi inače imali etičke dileme oko podrške krajnjoj desnici.
Alice Weidel i fenomen LGBT desnice
Weidel nije usamljena u fenomenu koji raste širom sveta – LGBT pojedinci koji podržavaju desničarske politike. Slične tendencije primećene su u Sjedinjenim Državama, Francuskoj i Mađarskoj.
Razlozi su različiti: od prioritizacije ekonomskih pitanja i bezbednosti, do reakcije na migracione politike i kulturne promene koje doživljavaju kao pretnju.
U tom kontekstu, Alice Weidel nije kontradikcija – ona je simptom jednog šireg političkog pomeranja u kome seksualna orijentacija ne određuje automatski politički identitet.
Srpska Alice Weidel
Slučaj Alice Weidel u Nemačkoj možemo uporediti sa pojavom Ane Brnabić u Srbiji. I jedna i druga su otvoreno homoseksualne političarke koje su dospele na čelo političkih opcija koje, uprkos njihovoj ličnoj orijentaciji, promovišu politike koje često zanemaruju ili čak umanjuju prava LGBT zajednice. Dok Brnabić služi kao primer „tolerancije“ vlasti koja istovremeno blokira suštinske promene za LGBT osobe u Srbiji, Weidel postaje simbol „normalizacije“ krajnje desnice u Nemačkoj. Obe političarke funkcionišu kao svojevrsni „figov list“, omogućavajući konzervativnim i nacionalističkim partijama da se predstave kao inkluzivne, dok njihova stvarna politika ostaje duboko problematična za prava manjinskih grupa.
Heroina ili paradoks?
Za LGBT zajednicu, Alice Weidel je složena figura. Sa jedne strane, njena vidljivost dokazuje da seksualna orijentacija ne određuje političke poglede. Sa druge, njeno delovanje unutar partije koja podržava antimigrantske politike i koja negira sistemsku diskriminaciju izaziva opravdane etičke dileme. Da li je Weidel pionirka LGBT desnice ili samo korisni alat za ekstremistički pokret koji bi najradije poništio mnoga prava koja su teško osvojena? Odgovor na to pitanje zavisi od toga kako posmatramo odnos između ličnih identiteta i političkih uverenja – i da li možemo ili želimo da ih razdvojimo.
Više tekstova iz broja 82 – februar 2025. možete pročitati na (Klik na sliku):
