Filmovi Kelet, Suk Suk i Monsoon


Pomnije praćenje repertoara, festivalskih programa, kao i šire shvaćene filmske ponude katkad strpljive i predane entuzijaste daruje i sitnim i bočnim darovima, na primer, uvidom u stanje stvari na tački susreta, kao na i koti razgraničenja ne nužno i ne baš uvek srodnih i bliskih zabata kinematografije. Jer, u hipervesternizovanim i globalizovanim prikazivačko-distributivnim okolnostima ne sreću se svaki dan ostvarenja koja u isti mah, a sa podosta prava pripadaju strujama okvirno označenim kao queer cinema, odnosno, world cinema. U to ime, evo osvrta na tri filma koji su istovremeno čeda obe te struje, i, što je još zanimljivije, reč je o filmovima koji, mimo pojedinačnih kvalitativnih dostignuća, ne zloupotrebljavaju bazičnu privlačnost polazne egzotičnosti, već je očigledno da njihovi autori iskreno nastoje da dobace što bliže onoj značenjskoj ravni koja sa sobom nosi jasan beleg univerzalnosti koja onda razumno lako premošćuje geografske, državne, pa i kulturološke međe što razdvajaju potencijalne gledaoce u raznim delovima planete danas.

Neka se prvi na radaru nađe jednosatni finski dokumentarac naslovljen kratko „Kelet“, po imenu svoje glavne junakinje, somalijske trans-žene nastanjene u Finskoj koja pokušava da ostvari svoj san i postane poznata manekenka i lice sa naslovnice Voga, a da, pritom mora da se izbori sa dugo odlaganim susretom sa porodicom, od koje se otuđila, koja ju svojevremeno odbacila i koja joj ipak silno nedostaje, kao i sa predrasudama u finskom društvu, kao i netolerancijom koja kipti unutar tamošnje odveć heterogene i bigotizmom ipak snažno opterećene i određene LGBTQ zajednice, pa sve to uz podosta dobrog provoda na polju vogue takmičenja u stilu (doduše, bledog i nedovoljno osobenog i ubedljivog eha) onoga viđenog i prikazanom u klasiku „Paris is Burning“. U celini odmeravano, reč je o solidnom i korektnom dokumentarnom radu savremenog, pa još i nešto diskretnijeg aktivističkog kova, koji, pak, očitava i podosta jalove rutiniranosti, i u pristupu i u izradi. Kelet jeste dovoljno zanimljiv lik, za pohvalu je što se u neku ruku i delimično film bavi i narečenim predrasudama većine unutar manjine (većeg dela queer zajednice prema trans-ženama vidno tamnije puti), ali, na drugoj strani, film ni ne zagrebe (a puno je tu i prilika i povoda za to) tu nepremostivu mimetičku, pa samim tim i submisivnu, dakle, ne u potpunosti emancipatorsku prirodu poklonički bespogovorno ustrojene vogue scene i u dalekoj i svakako egzotičnoj Finskoj. Za pohvalu je prijatno trajanje od oko šezdesetak minuta, ali Kelet autorke Susani Mahadure ipak ostavlja prvenstveni utisak isečka iz života jedne napaćene a ipak tiho borbene duše nego što se o njemu zaista da razmišljati kao o potpuno zaokruženoj celini osobenijeg autorskog izraza.

ČITAJTE:  Queer filmovi: Lazy Susan, Almost Love & Crystal CIty

Srećom, tu je i neosporni trijumf – kineski hongkoški celovečernji igrani film „Suk Suk“ (Twilght Kiss), već silno nagrađivan i gotovo unisono hvaljen, a prikazan i na ovogodišnjem Berlinskom filmskom festivalu, gde je, naravno bio nominovan za u tom domenu prestižnu nagradu Tedi. Film prati jednostavnu priču o iznenadnoj i tajnoj romansi dvojice zrelih muškaraca (u penzionerskim godinama), koji su dobar deo života proveli kao uzorni stubovi svojih porodica, kao voljeni očevi, ali i, nazovimo to tako – ciljano arhaično, bračni drugovi. Film je pravo malo čudo jednostavnosti kao mudrog i dobrano promišljenog višeg koncepta, osnaženog vrhunskom glumom dvojice glavnih aktera, ali i sveopštom diskretnošću, zahvaljujući kojoj pojedine scene (a posebno scene njihove bliskosti i međusobne nežnosti) ostavljaju snažnu impresiju nepatvorene likovnosti, kakve smo nekada sretali, recimo, u filmovima Anga Lija iz faze mu delanja u postojbini. Iako bi se Ang Li iz narečene mu epohe nametao kao prirodan ekvivalent i poredbeni faktor, čini se da su filmu „Suk Suk“ zapravo najbliži saborci ponajbolji filmovi Etoma Egojana iz ranijeg dela mu opusa. „Suk Suk“ krajnje sugestivno i ubedljivo podseća na vitalnu i viralnu moć onoga što je samo znalački postavljeno i natuknuto, a što dovoljno strpljivog i dobronamernog gledaoca brzo prene iz pasivizirane pozicije, nagoneći ga da barem u asocijativnoj ravni potraži što prikladniju emocionalnu reakciju na ono što mu ovaj izvrsni mali čitavim svojim tokom film nudi.

Na žalost, u geografsko-kulturološki komšijskom filmu „Monsun“ (Monsoon), formalno gledano, britanskom ostvarenju snimljenom u Vijetnamu, reditelj Hong Hau utroši oko sat i po skupog filmskog vremena ne bi li ispovrnuo tek tipski arthaus film sporovoznog ritma na već temeljno iscrpljene teme težine balasta usložnjenih identiteta. Mladi gej se u ovom filmu iz Britanije vraća u rodni Vijetnam ne bi li posvršavao obaveze oko nasledstva, ali i pronašao zagubljeni a očito prekopotrebni delić istinskog sebe, da bi tamo ponovo naišao na čari i ispraznost ishitrenih odnosa i aplikacijskog seksa. Monsun, u svom krajnjem obliku, a imajući na umu prilično mršave mu kvalitativne domete, opterećen očekivanjima usled zvanične podrške Britanskog filmskog instituta, BBC-ija i Sandens instituta, ipak ne uspeva da izroni iz gliba polazne i suštinski nepremostive bezidejnosti, te gledaocima tu preostaje samo dosada, kao očito ključna boljka koja mori glavnog junaka, a koji u njoj prepoznaju snažnu melanholiju i identitetsku kontemplativnost, čemu nimalo ne pomaže ni još jedna bleda i krajnje neubedljiva glumačka kreacija Henrija Goldinga, nedavno viđenog u zapaženim bioskopskim filmovima „Crazy Rich Asians“, „Last Christmas“ i „The Gentlemen“. A reditelj Hong Hao, da stvar bude gora, je pre samo nekoliko godina pokazao da je kadar za znatno bolje – u slučaju filma „Lilting“.

ČITAJTE:  Kolozetirana kobra: King Cobra & Closet Monster

Piše: Zoran Janković

Više tekstova iz broja 57 – decembar 2020. možete pročitati na (Klik na sliku):